تعویض به‌موقع ضدیخ یک جور سرمایه‌گذاری پنهان برای سلامتی موتور است؛ چیزی شبیه واکسن که اگر سر وقت تزریق نشود، دردسرهای گرونی پشت سرش می‌آید. واشر سرسیلندر دقیقاً یکی از اولین قربانی‌هاست.

چرا تعویض به‌موقع ضدیخ، جان واشر سرسیلندر را نجات می‌دهد؟
موتور خودرو به همان اندازه که قدرتمند است، شکننده هم هست. یکی از قطعاتی که همیشه زیر فشار حرارت و فشار بالا کار می‌کند، واشر سرسیلندر است؛ قطعه‌ای نازک اما فوق‌العاده حیاتی که اگر آسیب ببیند، موتور می‌تواند در چند دقیقه تبدیل به یک توده‌ی داغ و بی‌جان شود. نکته جالب اینجاست که جلوگیری از بسیاری از خرابی‌های واشر سرسیلندر، فقط با یک کار ساده ممکن است: تعویض به‌موقع ضدیخ.

ضدیخ؛ خنک‌کننده‌ای که فقط برای زمستان نیست

بعضی راننده‌ها هنوز ضدیخ را فقط مخصوص روزهای سرد می‌دانند، اما حقیقت این است که ضدیخ در تمام فصول نقش حیاتی دارد. ضدیخ باعث می‌شود دمای موتور ثابت بماند، رسوبات تشکیل نشوند و پمپ‌ و مسیرهای آب خنک‌کاری همیشه سالم کار کنند. بدون ضدیخ مناسب، موتور مدام داغ می‌شود؛ و گرمای بیش از حد، دشمن شماره یک واشر سرسیلندر است.

گرمای زیاد؛ قاتل آرام و بی‌صدا

وقتی ضدیخ فرسوده یا کم باشد، موتور به‌مرور داغ‌تر از حد استاندارد کار می‌کند. این گرمای اضافه باعث می‌شود:
واشر سرسیلندر نرم شود، خاصیت آب‌بندی خود را از دست بدهد و بین بلوک و سرسیلندر نشتی ایجاد شود.
این نشتی کوچک، در ادامه می‌تواند تبدیل به فاجعه شود: ورود روغن به مجاری آب، ورود آب به محفظه احتراق، دود سفید، کمبود کمپرس، و در نهایت هزینه‌های بسیار سنگین تعمیر موتور.

نقش ضدیخ در جلوگیری از خوردگی؛ چیزی که کمتر به آن توجه می‌شود

ضدیخ‌های باکیفیت حاوی مواد ضدخوردگی هستند. نبودن این مواد باعث می‌شود داخل سیستم خنک‌کاری زنگ، جرم و رسوب ایجاد شود. این رسوبات راه عبور آب را تنگ می‌کنند و موتور به‌جای ۹۰ درجه، روی ۱۱۰ درجه یا بیشتر کار می‌کند. این چند درجه اضافه، کابوس واشر سرسیلندر است.
با رسوب‌گیری رادیاتور یا گرفتگی شلنگ‌ها، موتور حتی اگر سالم باشد باز هم احتمال سوختن واشر سرسیلندر بالاست.

فشار اضافی روی سرسیلندر و پیچ‌ها

وقتی موتور بیش از حد گرم شود، سرسیلندر انبساط پیدا می‌کند و پیچ‌ها تحت فشار غیرطبیعی قرار می‌گیرند. این انبساط و انقباض غیر استاندارد به‌مرور باعث تاب برداشتن سرسیلندر می‌شود. کافی است سرسیلندر حتی کمی تاب داشته باشد تا واشر نتواند درست آب‌بندی کند.
تعویض به‌موقع ضدیخ کمک می‌کند دمای موتور همیشه در محدوده استاندارد باقی بماند و این تغییر شکل‌ها رخ ندهد.

چه زمانی باید ضدیخ را عوض کنیم؟

به‌طور معمول هر یک سال یا هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر باید ضدیخ تعویض شود، مگر اینکه کارخانه سازنده زمان دیگری اعلام کرده باشد. در خودروهایی که در ترافیک یا هوای گرم زیاد کار می‌کنند، بهتر است این زمان را کوتاه‌تر گرفت. رنگ ضدیخ هم شاخص خوبی است؛ هر وقت کدر، قهوه‌ای یا ته‌نشین شد، یعنی زمانش گذشته.

نشانه‌هایی که می‌گویند ضدیخ دیر عوض شده

دمای موتور جلوتر از همیشه بالا می‌رود.
بوی شیرین ضدیخ از اطراف موتور حس می‌شود.
رادیاتور یا منبع انبساط رسوب زده و کدر است.
دور تند فن بیشتر از حالت معمول روشن می‌ماند.
این‌ها نشانه‌هایی هستند که اگر جدی گرفته نشوند، مسیر مستقیم به سمت سوختن واشر سرسیلندر خواهند بود.

چرا ضدیخ ارزان، همیشه انتخاب خوبی نیست؟

ضدیخ‌های نامرغوب فقط نقش رقیق‌کردن آب را دارند و مواد ضدزنگ، ضدخوردگی و پایدارکننده حرارت در آن‌ها کم یا بی‌کیفیت است. استفاده طولانی‌مدت از این نوع ضدیخ‌ها باعث می‌شود پمپ آب، رادیاتور و حتی سرسیلندر عمر کمتری داشته باشند.
درواقع صرفه‌جویی اندک در خرید ضدیخ، می‌تواند چند میلیون تومان هزینه روی دست صاحب خودرو بگذارد.

جمع‌بندی

تعویض به‌موقع ضدیخ فقط یک کار معمولی در سرویس دوره‌ای نیست؛ یک سپر دفاعی مهم برای محافظت از واشر سرسیلندر است. ضدیخ سالم موتور را خنک نگه می‌دارد، از رسوب جلوگیری می‌کند، خوردگی را کاهش می‌دهد و جلوی فشارهای حرارتی خطرناک را می‌گیرد.
اگر ضدیخ را جدی بگیریم، واشر سرسیلندر—این قهرمان نازک ولی حیاتی—سال‌ها بدون دردسر کار می‌کند. ادامه این مسیر همیشه به افزایش عمر موتور و هزینه‌های کمتر تعمیراتی منتهی می‌شود.